Geschiedenis

Over ons

Het Geelvinck Muziek Museum in Zutphen is een vervolg en een variatie op het Amsterdamse Geelvinck Hinlopen Huis Museum. Op de Herengracht in Amsterdam stonden de 18e eeuwse stijlkamers centraal en zorgden de historische piano's van de Sweelinck Collectie voor een muzikaal accent. Hier in Zutphen hebben we dit omgedraaid. In het Muziek Museum ligt de nadruk nu op de instrumenten en zijn de twee stijlkamers de sfeervolle omlijsting van deze unieke verzameling van historische piano's.

Dat het Muziek Museum in Zutphen is gevestigd en dat wij een tentoonstelling over Beethoven hebben is meer dan toeval. Er doet in deze voormalige Hanzestad al sinds het begin van de 19e eeuw het verhaal de ronde dat Beethoven niet in Bonn,  maar in Zutphen is geboren. Het museum besteedt natuurlijk ook aandacht aan deze mooie gedachte. En wat de Archeologische Dienst van Zutphen te maken heeft met deze Zutphense Beethoven kunt u bij ons zien en lezen.

De Collectie

De Sweelinck collectie van Historische Toetsinstrumenten is verzameld door Rien Hasselaar, de adjunct directeur van het Amsterdamse conservatorium. Historische piano's zijn anders gebouwd en hebben daardoor ook een andere klank. Hasselaar vond dat de studenten de mogelijkheid moest worden geboden om deze piano's ook te horen en te bespelen. Helaas werd het onderhoud van de collectie niet gesteund door de overheid en zo dreigde een bijzondere verzameling op een stoffige zolder te eindigen. Het Museum Geelvinck Hinlopen Huis, onder leiding van Jurn Buisman, heeft zich echter over de collectie ontfermd en is direct gestart met een ambitieus restauratieproject om een gedeelte van de collectie weer zicht- en hoorbaar te maken. Om het publiek te laten kennismaken met deze antieke instrumenten en hun bijzondere klank werden er wekelijks concerten in het Geelvinck Huis georganiseerd.

De collectie is de laatste jaren uitgebreid door vele giften en aankopen. Eén van de meest besproken instrumenten is de tafelpiano Marie Antoinette. In totaal had deze Franse koningin 17 tafelpiano's. Van die 17 zijn er nog 2 bekend: één staat er in London en één staat er dus in Zutphen. De verzameling bevat ook veel instrumenten van Hollandse makelij, b.v. van de gebroeders Meijer, de eerste pianobouwers in Holland. Ook hebben wij twee instrumenten, waarvan één bespeelbaar, van Johannes Zumpe, de Londense pianobouwer die de tafelpiano heeft ontwikkeld. Als contrast met de kleine, charmante Zumpe tafelpiano hebben we ook een indrukwekkend grote en extreem zware Amerikaanse tafelpiano van Steinway, één van de laatste tafelpiano's die door Steinway is gebouwd. De moderne rechtopstaande piano was inmiddels een beter alternatief geworden. Oude rechtopstaande piano's in de vorm van een giraffe, een lyra of een boekenkast zijn ook onderdeel van de vaste collectie. Vlak bij de ingang staat een piano met 264 toetsen  (een normale piano heeft er 88!) en op de eerste verdieping staat een piano die je kunt laten spelen zonder je handen te gebruiken.!

De Zaadmarkt

Zaadmarkt 88 is een Rijksmonument. Het is niet precies zeker wanneer het is gebouwd, maar waarschijnlijk stamt het uit ca. 1310 - 1320, toen men zich hier in Zutphen realiseerde dat de dreiging van een inval door Vikingen zo langzamerhand wel was verdwenen.  De halve-maanvormige verdedigingsgracht (ringwalburcht) rondom de Walburgiskerk (wat nu de Groenmarkt, Houtmarkt en Zaadmarkt zijn) werd gedempt en men begon de stad uit te breiden. Het huis  heeft omstreeks 1790 een nieuwe voorgevel gekregen. Het pand aan de Zaadmarkt (vroeger een 'woonhuis en aanzienlijk logement') en het bijbehorende pakhuis in de Rodetorenstraat zijn in het begin van de 17e eeuw met elkaar verbonden door een tussenbouw. En daar, in de bovenste verdieping, richtte men een Rooms-katholieke schuilkapel in. De kapel is nu nog steeds, net als vroeger, alleen bereikbaar via een kleine houten wenteltrap in het pakhuis.

Geelvinck

Albert Geelvinck was een rijke Amsterdamse koopman die in 1687 twee monumentale panden aan de Amsterdamse grachten heeft laten bouwen. Het stadspaleis bestond uit een breed en statig patriciërshuis aan de Herengracht, een koetshuis met de ingang op de Keizersgracht en een grote, lange tuin die de twee huizen met elkaar verbond. De stichting Museum Geelvinck Hinlopen Huis heeft dit indrukwekkende stadspaleis lange tijd voor het publiek toegankelijk gemaakt. Hoogtepunt elk jaar waren de Amsterdamse Open Tuinen Dagen, waarbij in drie dagen tijd duizenden mensen kwamen kijken naar de indrukwekkende formele tuin, wat toen de grootste particuliere tuin van Amsterdam was. Het museum is daar tot einde 2016 actief geweest met o.a. het organiseren van concerten en het maken van succesvolle wisseltentoonstellingen. De organisatie en een deel van de collectie is begin 2017 verhuisd naar Zutphen, met medeneming van de naam Geelvinck. Vandaar.

Geelvinck Muziek Musea

Geelvinck Muziek Musea is de overkoepelende organisatie van twee musea en tal van andere (muzikale ) activiteiten. De twee musea zijn het Muziek Museum in Zutphen en het Pianola Museum in Amsterdam. Activiteiten die georganiseerd worden zijn o.a. het jaarlijkse Geelvinck Fortepiano Festival met het bijbehorende concours en de succesvolle Wandelconcerten. Ook worden op andere plekken dan het Pianola en het Muziek Museum concerten georganiseerd. Dat gebeurde een lange tijd in het Cromhouthuis, het voormalig Bijbels museum, in Amsterdam.

Het Pianola Museum

Met Muziek Museum in Zutphen en het Pianola Museum in Amsterdam zijn partners die onder de paraplu van de overkoepelende organisatie Geelvinck Muziek Musea opereren (zie hierboven).

Het Geelvinck Pianola Museum, één van de kleinere musea van Amsterdam, biedt een overzicht van de geschiedenis en de manier van spelen van de pianola, een 'zelfspelend' muziekinstrument dat tussen 1900 en circa 1935 werd gebouwd. De verzameling van het museum omvat meer dan 100 instrumenten uit die tijd. In het museum zelf staan tal van piano’s die vanzelf kunnen spelen: pianola’s, reproduktiepiano’s en alles wat daarmee te maken heeft. Het bijbehorende muziekarchief omvat meer dan 30.000 muziekrollen die op de zeer uiteenlopende instrumenten afgespeeld kunnen worden. Deze collectie behoort tot de grootste ter wereld.

Iedere week vinden er in het  Pianola Museum concerten plaats, van klassieke en eigentijdse kamermuziek op historische instrumenten tot jazz, tango en zelfs livemuziek bij stomme film. Het Geelvinck Pianola Museum is alleen op vrijdag, zaterdag en zondag geopend. Op deze dagen worden er muzikale rondleidingen gegeven van 14.00 tot 17.00 uur.

Het Pianola Museum, Westerstraat 106, 1015 MN in Amsterdam.